kelebek

F-G-H

Fesih Abolition

Ortaklık faaliyetlerinin esas sözleşme şartlarına bağlı olarak ya da kanunlarda belirtilen şartlardan birinin gerçekleşmesi halinde sona erdirilmesidir. Sözkonusu durum gerçekleştiğinde Ortaklık hisse senetleri Borsa kotundan da çıkarılır.

Finansman Bonoları Commercial Papers

İhraçcıların borçlu sıfatı ile düzenleyip ihraç ettikleri emre veya hamiline yazılı kısa vadeli sermaye piyasası aracıdır.

Fiyat Adımı Price Increments (tick)

Her hisse senedi fiyatı için bir defada gerçekleşebilecek en küçük fiyat değişimidir.

Fiyat Endeksleri Price Indices

Hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişimleri dikkate alarak hesaplanan endekslerdir.

Fiyat Kotasyonu Vermek Price Quotation

Piyasa yapıcının görevli olduğu sermaye piyasası aracında seans sırasında ilan ettiği alış ve satış fiyatıdır.

Fiyat Marjı/Fiyat Aralığı Price Range

Her hisse senedi için, seans içinde önerilebilecek en düşük ve en yüksek fiyatlar o hisse senedi için fiyat marjını oluşturur. Mevcut uygulamada bu limitler baz fiyatın % 10 altı ve üstüdür.

Fiyat Önceliği Price Priority

Hisse Senetleri Piyasası’nda daha düşük fiyatlı satım emirlerinin, daha yüksek fiyatlı satım emirlerinden; daha yüksek fiyatlı alım emirlerinin, daha düşük fiyatlı alım emirlerinden önce karşılanmasını ifade eder.

Forward İşlemler Forward Transactions

Anlaşılan miktar ve fiyattan belirli bir tarihte belli bir ürünün teslim edilerek karşılığının ödeneneceğinin iki tarafın bibirine taahhütte bulunmasıdır.

Futures Piyasaları Futures Markets

Fiyat dışındaki şartları standartlaştırılmış bir vadeli (forward) sözleşmenin işlem gördüğü piyasalardır. Bu piyasalarda sözleşmeye konu teşkil eden ürün kontrat şartlarına uygun olarak ileri bir teslimat tarihinden alınıp satılmaktadır.

Gayrimenkul Sertifikaları Real Estate Certificates

İhraçcıların bedelleri inşa edilecek veya edilmekte olan gayrimenkul projelerinin finansmanında kullanılmak üzere ihraç ettikleri, değerleri birbirine eşit, hamiline yazılı menkul kıymettir.

Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları Real Estate Investment Trusts

Gayrimenkuller ve gayrimenkule dayalı sermaye piyasası araçlarından oluşan portföyü işleten ve gayrimenkule dayalı projelere yatırım yapan sermaye piyasası kurumlarıdır.

Gelir Ortaklığı Senetleri Revenue Sharing Certificates

KöPage Rankingü, baraj, elektrik santralı, karayolu, demiryolu, telekomünikasyon sistemleri ile sivil kullanıma yönelik deniz ve hava limanları ile benzerlerinden, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olanlarının gelirlerine, ortak olunması için çıkarılan senetlerdir.

Genel Finans Ortaklıkları General Finance Corporations

(Corresponding Special Purpose Vehicles in Securitization)
Alacakların temellükü ve bu alacaklar karşılık gösterilerek düzenlenen varlığa dayalı menkul kıymetlerin ihracı ve halka arzı amacıyla kurulan anonim ortaklıklardır.

Getiri Endeksleri Return Indices

Hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişimlerin yanı sıra şirketlerin ödedikleri kar paylarını da dikkate alarak hesaplanan endekslerdir.

Gözaltı Pazarı Watchlist Companies Market

Hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketler ve/veya hisse senetleri işlemleri ile ilgili olarak olağan dışı durumların ortaya çıkması, hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketler tarafından kamunun zamanında, tam ve sürekli aydınlatılmasına ve mevcut düzenlemelere uyum konusuna gerekli özenin gösterilmemesi, yatırımcıların haklarının korunması ve kamu yararı gereği hisse senetlerinin Borsa kotundan ve/veya ilgili pazardan geçici ya da sürekli çıkarılması sonucunu doğurabilecek gelişmelerin oluşması nedeniyle şirketlerin izleme ve inceleme kaps***** alınması durumlarında, sürekli gözetim, denetim ve izleme ortamında, hisse senetlerinin likidite imkanını kesintiye uğramadan İMKB bünyesinde işlem görebileceği pazardır.

Halka Açık Anonim Ortaklık Publicly-Held Corporation

Hisse senetleri halka arz edilmiş olan veya halka arz edilmiş sayılan anonim ortaklıklardır.

Halka Açıklık Oranı Free Float Rate

Halka açık hisselerin nominal değerleri toplamının, tüm hisselerin toplam nominal değerlerine oranını ifade eder.

Halka Arz Public Offering

Halka arz, sermaye piyasası araçlarının satın alınması için her türlü yoldan halka çağrıda bulunulmasını; halkın bir anonim ortaklığa katılmaya veya kurucu olmaya davet edilmesini; hisse senetlerinin borsalar veya diğer teşkilatlanmış piyasalarda devamlı işlem görmesini; halka açık anonim ortaklıkların sermaye artırımları dolayısıyla hisse senetlerinin satışını ifade eder.

Halka Arza Aracılık Intermediation For Public Offering

Sermaye piyasası araçlarının halka arz yoluyla satışına aracılıktır.

Hazine Bonosu Treasury Bill

Hazine tarafından vadesi bir yıldan kısa süreli olarak çıkarılan ve iskontolu olarak işlem gören borçlanma senetleridir.

Hedging Hedging

Nakit piyasada bulunulan bir pozisyondan oluşan risklerden diğer piyasalarda (futures, options vs.) pozisyon alarak korunmadır.

Hisse Senedi Stock

Anonim ortaklıklar tarafından çıkarılan ve anonim ortaklığın sermayesine belirli bir katılma payını temsil eden, yasal şekil şartlarına uygun olarak düzenlenmiş, kıymetli evraktır.

Hizmetler Endeksi Services Index

Hizmetler sektöründe yer alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.

__________________
[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

Seninle tattım ben her mutluluğu
Bırakıp gidersen bil ki yaşamam
Ömrümden canımdan ne istersen al
Gülü susuz seni aşksız bırakmam

Üşüdüm diyorsan güneş olurum
Yanarım sevginle ateş olurum
Dolarım havaya nefes olurum
Gülü susuz seni aşksız bırakmam

kelebek

İ-K


İçerden Öğrenenlerin Ticareti Insider Trading

Sermaye piyasası araçlarının değerini etkileyebilecek, henüz kamuya açıklanmamış bilgileri kendisine veya üçüncü kişilere menfaat sağlamak amacı ile kullanarak, sermaye piyasasında işlem yapanlar arasında fırsat eşitliğini bozacak şekilde haksız yarar sağlamak veya bir zararı bertaraf etmektir.

İflas Bankruptcy

Şirketin borçlarını ödeyemez duruma düşmesi nedeniyle faaliyetlerinin sona erdirilmesidir.

İhraç Issue

Sermaye piyasası araçlarının ihraçcılar tarafından çıkarılıp, halka arz edilerek veya halka arz edilmeksizin satışıdır.

İhraçcı Issuer

Sermaye piyasası araçlarını ihraç eden anonim ortaklıklar, mevzuata göre özelleştirme kaps***** alınanlar dahil kamu iktisadi teşebbüsleri, mahalli idareler ile bunlarla ilgili özel mevzuatları uyarınca faaliyet gösteren kuruluş idare ve işletmelerdir.

İkincil Piyasalar Secondary Markets

Daha önce ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarının işlem gördüğü piyasalardır.

İlâve Kotasyon Additional Listing

Hisse senetleri Borsa kotunda bulunan bir ortaklığın sermaye artırımı nedeniyle ihraç ettiği yeni hisse senetlerinin kotasyon işlemini ifade eder.

İlk Kotasyon Initial Listing

Ortaklık hisse senetlerinin ilk kez Borsa kotuna alınmasını, ortaklığın borçluluğu temsil eden menkul kıymetlerinin Borsa kotuna alınmasını ifade eder.

İmtiyazlı Hisse Senedi Preferred Stock

Esas sözleşmede hüküm bulunmak kaydı ile, sahiplerine temettü ödemesi, rüçhan hakkı kullanımı, oy hakkı gibi konularda ayrıcalık tanıyan senetlerdir.

İntifa Senetleri Dividend Right Certificates

Şirket genel kurulunun alacağı kararla bazı kimselere çeşitli hizmetler ve alacak karşılığı olarak kuruluştan sonra verilen ve sermaye payını temsil etmeyen hisse senetleridir.

İrtibat Büroları Liasion Offices

Aracı kurumu ve aracı kurumun yetkili olduğu sermaye piyasası faaliyetlerinin tanıtımını yapmak amacı ile aracı kurumu temsil etmekle görevli hizmet birimleridir. İrtibat büroları sadece müşteri emirlerini aracı kuruma iletebilirler.

İşlem Birimi Trading Unit

Bir sermaye piyasası aracının, kendisi ya da katları ile işlem yapılabilecek asgari sayısını ya da değerini ifade eder. İşlem birimi olarak “lot” ibaresi kullanılır. (Bkz. Lot)

İşlem Hacmi Traded Value

Tüm hisse senetleri için gerçekleşen işlemlerdeki her emrin içerdiği hisse senedi sayısı ile işlem fiyatının çarpılarak elde edilen yekünlerin toplanmasıdır.

İşlem Miktarı Trading Volume

Bir piyasada, bir seansta ya da belli bir dönemde alınıp satılan (el değiştiren) menkul kıymet adedidir.

İştirak Participation

Bir ortaklık ile işletme arasında, sözkonusu ortaklığın yönetimine ve ortaklık politikalarının belirlenmesine katılma anlamında devamlı bir bağ yaratan, doğrudan veya dolaylı sermaye ve yönetim ilişkisidir.

İtfa Redemption

Tahvil ihraç planında belirlenen tarih ve miktarlarda ana paranın geri ödenmesidir.

İzahname Prospectus

Sermaye piyasası araçlarının ihracında ya da halka arzında ortaklıklarca halkı şirket ve hisse senetleri konularında bilgilendirmek amacıyla düzenlenmesi gereken belgedir.

Kalanını İptal Et (KİE) Fill or Kill Orders

Fiyat ve miktarın girildiğiancak işlem kısmen veya tamamen gerçekleşmezse işlem görmeyen kısmın ekranda pasif olarak görünmeyerek sistem tarafından otomatik olarak iptal edildiği emir türüdür.

Kamuyu Aydınlatma Public Disclosure

Sermaye piyasasının açıklık ve dürüstlük içinde işleyişini sağlamak, tasarruf sahipleri, ortaklar ve diğer ilgililerin zamanında bilgilendirilmesini temin etmek amacıyla, sermaye piyasası araçlarının değerini ve yatrımcıların yatırım kararlarını etkileyebilecek önemli olay ve gelişmelerin (özel durumların) kamuya açıklanmasıdır.

Kapanış Fiyatı Closing Price

Bir seansta Borsa kaydına alınan (tescil edilen) en son işlemin fiyatıdır.

Kar-Zarar Ortaklığı Belgesi (KO Profit and Loss Sharing Certificate

Ortaklıkların, kar ve zarara ortak olmak üzere iştigal sahalarına giren tüm faaliyetlerin gerektirdiği finansman ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ihraç veya halka arz edebilecekleri bir tür sermaye piyasası aracıdır.

Katılma İntifa Senedi Publicly Offered Dividend Right Certificates

Nakit karşılığı satılmak üzere, ortaklık haklarına sahip olmaksızın kardan pay alma, tasfiye bakiyesinden yararlanma ve yeni pay alma gibi haklar sağlayan bir kıymetli evraktır.

Kaydi Takas Book-entry Settlement

Üyelerin, takasa olan para borçları ile takastan olan para alacaklarının hesaben ödenmesi ile menkul kıymet borçları ile menkul kıymet alacaklarının hesaben teslimidir.

Kayıtlı Sermaye Authorized Capital

Ortaklıkların, esas sözleşmelerinde hüküm bulunmak kaydıyla, Yönetim Kurulu Kararıyla, Türk Ticaret Kanunu’nun sermayenin artırılmasına dair hükümlerine tabi olmaksızın çıkartabilecekleri, azami hisse senedi miktarını gösteren, Ticaret Sicili’ne tescil edilmiş sermayeleridir.

Kısa Pozisyon Short Position

Bir malı, menkul kıymeti veya vadeli işlem sözleşmesini satmaktır.

Konkordato Concordat, Composition with Creditors

Kendi kusuru olmaksızın mali durumu bozulmuş olan bir borçlunun alacaklıları ile yaptığı bir anlaşmadır. Bu anlaşma sonucunda alacaklıların en az üçte iki oranındaki çoğunluğu alacaklarının belirli bir bölümünden vazgeçer, borçlu ise geri kalan borçlarını bir plan dahilinde ödemeyi kabul eder. Konkordato, Ticaret Mahkemesi’nin onayı ile geçerlilik kazanır.

Kotasyon Listing

Bir şirkete ait menkul kıymetlerin borsa listesine alınmasıdır. Menkul kıymetlerin Borsa kotuna alınması ile şirketin Borsa tarafından gerekli görülen şartları yerine getirmiş olduğu anlaşılır.

Kredili Menkul Kıymet İşlemleri Margin Trading

Bir aracı kuruluş nezdinde, müşteri adına kredi hesabı açılması koşulu ile müşteri ve aracı kuruluş arasında yapılacak sözleşme hükümleri çerçevesinde kredi kullanarak borçlanmak suretiyle menkul kıymet alınmasını ifade eder.

Kullanım fiyatı Strike Price, Exercise Price

Opsiyon sözleşmelerinde, opsiyona konu olan kıymetin, opsiyonun kullanılacağı anda alınacağı veya satılacağıu fiyattır.

Kupon Coupon

Hisse senedi sahiplerinin bazı ortaklık haklarının (karpayı, bedelli/bedelsiz sermaye artırımına katılma hakları) kullanımını teminen hisse senetleri üzerinde bulunan ve sistematik olarak numaralandırılmış kıymetli evraktır.

Kupür Denomination

Para, tahvil ve hisse senetlerinin, üzerlerinde yazılı değere göre, her birimine verilen isimdir.

Kurtaj Brokerage Fee

Aracı kuruluşların, aracı olarak Borsada gerçekleştirdikleri işlemler karşılığında menkul kıymetlerin işlem fiyatlarıyla hesaplanan tutarı üzerinden müşterilerinden aldıkları komisyondur.

Kurucu Hisse Senetleri Founder’s Shares

Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK. Madde: 402) verdiği yetkiye dayanarak Anonim Şirketlerin kuruluşunda veya sermaye artırımında, kuruculara ya da önemli hizmeti geçenlere, şirket kârının bir kısmına iştirak hakkı temin etmek üzere nama yazılı olarak çıkartılan bedelsiz hisse senetleridir. Kurucu hisse senetleri, belli bir sermaye payını temsil etmediği gibi, şirketin yönetimine katılma hakkını da vermez.

Kurumsal Yatırımcılar Institutional Investors

Bireysel yatırımcılardan ayrı olarak, kendisine devredilen paralardan ya da tahvil ve hisse senedi satışıyla sağladığı kaynaklardan oluşan fonları yatırıma yönelten kurum, kuruluş veya örgütlerdir.

Küsurat Emir Odd Lot Orders

İşlem biriminin ihtiva ettiği hisse senedi sayısından daha az miktarlar için verilmiş emirlerdir.

__________________
[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

Seninle tattım ben her mutluluğu
Bırakıp gidersen bil ki yaşamam
Ömrümden canımdan ne istersen al
Gülü susuz seni aşksız bırakmam

Üşüdüm diyorsan güneş olurum
Yanarım sevginle ateş olurum
Dolarım havaya nefes olurum
Gülü susuz seni aşksız bırakmam

kelebek

L-M-N


Limitli Emir Limit Orders

Emri veren alıcının, işlemin gerçekleşmesi için kabul ettiği en yüksek fiyatı; satıcının ise satmaya razı olduğu en düşük fiyatı belli ettiği emir tipidir.

Lot Lot

Hisse senetleri piyasasında işlem birimidir. İ.M.K.B. Hisse Senetleri Piyasası’nda, 1 lot. 1 lot 1 adet hisse senedi veya 1 YTL nominal değerli hisse senedini ifade eder.

Limit Değerli Emirler Limit Value Orders

Özel limit fiyatlı emirlerin belirli bir tutar sınırı konmuş şeklidir. Özel limit fiyatlı emre ilaveten maksimum işlem değeri “TL” olarak yazılır. Sistem, belirtilen tutardan fazla olmamak şartıyla, belirtilen fiyat seviyesine kadar, en iyi fiyatlı emirlerden başlıyarak tüm fiyat seviyelerinde işlem gerçekleşmesine olanak sağlayacaktır. Eğer belirtilen fiyat seviyesine ulaşmadan girilen tutar karşılandıysa, karşılanan tutardan fazla işlem olmasına sistem izin vermeyecektir.

Limit Fiyatlı Emirler Limit Price Orders

Fiyat ve Miktarın girildiği emirlerdir. İşlem kısmen veya tamamen olmazsa, gerçekleşmeyen kısım sistemde pasif olarak görünür.

Mahsup Netting Between Different Markets

Üyelerin, bir piyasadan doğan alacaklarını talimatları doğrultusunda diğer bir piyasa işleminden doğan borçlarını ödemede kullanabilmeleridir.

Mali Piyasalar Financial Markets

Tasarruf fazlası olan ekonomik birimlerle tasarruf açığı (fon ihtiyacı) olan ekonomik birimler arasında fon akımlarını düzenleyen kurumlar, akımı sağlayan araç ve gereçler ile bunları düzenleyen hukuki ve idari kurallardan oluşan yapıya mali piyasa (finans kesimi) denir. Bu piyasalar kısa vadeli fon akımlarını kapsayan Para Piyasası (Money Market); orta ve uzun vadeli fon akımlarından oluşan Sermaye Piyasası (Capital Market); Döviz Piyasası (Foreign Exchange Market) ve Altın Piyasası (Gold Market) şeklinde gruplandırılabilir.

Maktu Teminat Fixed Colateral

Borsa üyeleri tarafından hisse senetleri piyasasında işlem yapabilmek için yatırılması gereken teminatın tüm aracı kuruluşlar için sabit tutar olarak belirlenen kısmıdır.


Maksimum Lot Maximum Lot

Hisse senedi bazında belirlenen ve alım satım sistemine limit fiyatlı emir olarak bir defada girilebilen en yüksek miktardır.

Menkul Kıymet Security

Ortaklık veya alacaklılık sağlayan, belli bir meblağı temsil eden, yatırım aracı olarak kullanılan, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte, seri halinde çıkarılan, ibareleri aynı olan ve şartları SPK’ca belirlenen kıymetli evraktır.

Menkul Kıymet Borsaları Securities Exchanges

Menkul kıymetlerin arz ve talebinin karşılaştığı örgütlenmiş piyasalardır.

Menkul Kıymet Ödünç İşlemleri Securities Lending

Aracı kuruluş ile müşteri arasında düzenlenen sözleşmede belirlenen esaslar dahilinde, ödünç veren taraftan açığa satış amacıyla ödünç alan tarafa, belirli bir dönem için menkul kıymetlerin verilmesi ve aynı cins menkul kıymetlerin mislen geri alınmasını ifade eder.

Merkezi Takas Central Settlement

Borsa’da gerçekleşen tüm işlemlerin takasının yine Borsa’da sonuçlandırılmasıdır.

Munzam Teminat Additional Collateral

Üçer aylık dönemlerde, her bir temerrüt matrahı 20 milyon TL. veya üstü olmak kaydıyla, Hisse Senetleri Piyasası işlemlerinden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmeyerek birden fazla günde Borsaca geçerli kabul edilmeyen şekilde savunmalı olarak temerrüde düşen üyelerin, toplam temerrüt matrahının % 10’u oransal teminat veya ortalama teminatı aştığı takdirde ödenen aradaki farka munzam teminat denir.

Müşteri Emirleri Customer (client) Orders

Müşterilerin Borsa’da menkul kıymet alıp satmak amacıyla Borsa üyelerine yazılı ya da sözlü şekilde ilettikleri emirlerdir.

Müşteri İsmine Saklama Sistemi Customer Name Based Custody System

Takasbank sisteminde Müşteri kodlarıyla takip edilem alt hesapların Takasbank’ın yapacağı düzenleme ile isme çevrilmesini, her bir yatırımcı için verilecek sicil numarası ile takip edilerek yatırımcının kimlik bilgilerinin tespitinin mümkün hale getirilmesini ve müşterilerin menkul kıymetlerini bloke edebilmesini amaçlayan sistemdir.

Nakit Piyasalar Cash Markets

Vade uygulanmadan aynı gün valörlü işlemlerin yapıldığı piyasalardır.

Nama Yazılı Hisse Senetleri Registered Shares

Hisse senedinin üzerinde sahibinin adının yazılı olduğu ve şirketin pay defterine bu adın kaydedildiği hisse senetleridir.

Net Aktif Değeri Net Asset Value

Belirli bir faaliyet dönemi sonunda (genellikle bir yıl) düzenlenen bilançodaki net aktif tutarının hisse senedi sayısına bölünmesi ile bulunan değerdir.

Net Bakiye Prensibi Net Balance Principle

Hisse Senetleri Piyasası’nda gün içinde yapılan iki seansta gerçekleşen işlemlerin netleştirilmesidir. Üyelerin, hem aynı menkul kıymet üzerinde yaptıkları alım satımları ve hem de nakit olarak borç ve alacakları birbirine mahsup edilir. Üyeler, takasa kalan net tutar kadar borçlu veya alacaklı olurlar. Böylece her aracı kuruluş için gün sonunda ve tüm işlemleri üzerinden net nakit borç/alacak tutarı ile her menkul kıymet için ayrı ayrı net bir kıymet borcu/alacağı bulunur.

Nominal (İtibari) Değer Nominal/Face Value

Hisse senedi için pay senedinin üzerinde yazılı olan fiyattır. Tahvillerde ise, vade sonunda ödenecek değerdir.

Normal Emir Normal Order

Küsüratsız şekilde tam olarak, önceden belirlenmiş işlem birimi ve katları halinde verilmiş olan emirlerdir.

__________________
[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

Seninle tattım ben her mutluluğu
Bırakıp gidersen bil ki yaşamam
Ömrümden canımdan ne istersen al
Gülü susuz seni aşksız bırakmam

Üşüdüm diyorsan güneş olurum
Yanarım sevginle ateş olurum
Dolarım havaya nefes olurum
Gülü susuz seni aşksız bırakmam

kelebek

O-Ö-P


Opoze Hisse Senedi Circulation Restricted Stock

Üzerinde devir ve satış yasağı bulunan hisse senedidir.

Opsiyon Sözleşmesi Option Contract

Belli miktarda bir malı, menkul kıymeti veya finansal göstergeyi belli bir fiyattan ileride önceden belirlenmiş bir tarihte veya öncesinde alma veya satma hakkıdır.

Opsiyon Pirimi Option Premium

Opsiyon sözleşmesinin satın alan tarafın önceden belirlenmiş bir kullanım fiyatından belli miktarda bir kıymeti belli bir tarihte, veya öncesinde satın alma veya satma hakkını elde etmek amacıyla opsiyon sözleşmesini satan tarafa ödediği fiyattır.

Oransal Teminat Proportional Collateral

Üçer aylık dönemlerde hesaplanan ve Borsa üyelerinin Hisse Senetleri Piyasası’nda gerçekleştirdikleri işlemlerin günlük ortalama tutarının % 4’üdür.

Ortalama Teminat Average Collateral

Üçer aylık hesaplama dönemlerinde tüm Borsa üyeleri için hesaplanan oransal teminat tutarlarının basit ortalamasıdır.

Otomatik İşleme Kapama Freeze

Bir menkul kıymet yada menkul kıymet grubununfiyat ve/veya işlem miktarının, belirlenen bi r süre içerisinde belirlenen bir parametreyi aşan bir değişim göstermesi durumunda, o menkul kıymetlere aitişlemlerin geçicibir süre için otomatik olarak durdurulmasıdır.

Ödenmiş Sermaye Paid in Capital

Esas sermaye sistemine tabi ortaklıklarda, ortaklarca taahhüt edilen sermayenin nakden ödenmiş kısmıdır.

Özel Denetleme Special Auditing

Menkul kıymetlerin halka arzı için kayda alınmak üzere Sermaye Piyasası Kurulu’na başvuran veya Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında olup, birleşme, devir veya tasfiye durumunda bulunan anonim ortaklıklar ile aracı kurumlar ve yatırım ortaklıklarından Kurul’ca belirlenenlerin mali tablo ve raporlarının denetlenmesidir.

Özel Emir Special Order

Borsa Yönetim Kurulu’nca her hisse senedi için ayrı ayrı belirlenmiş olan “bir seferde girilebilecek işlem miktarı”nı aşan ve blok satış miktarından az miktarlı olan emirlerdir.

Özel Limit Fiyatlı (OLFE) Emirler Special Limit Price Orders

Emir miktarının “Sıfır-0” olarak girildiği, sadece fiyat verilerek sisteme aktarılan emirlerdir. Belirli bir fiyata kadar olan bütün emirleri karşılamak amacı ile girilir. Bu emirler, belirtilen fiyat seviyesine kadar tüm fiyat seviyelerindeki emirleri karşılar

Özel Sektör Tahvilleri Private Sector Bonds

Anonim şirketler tarafından çıkarılan borçlanma senetleridir. Vadeleri en az iki yıl olmak üzere serbestçe belirlenebilir ve sabit veya değişken faizli olarak ihraç edilebilir. Kupon ödemeleri yılda 1,2 ya da 4 defa olabilir.

Piyasa Market

İtalyanca “piazza” kelimesinden dilimize geçmiştir. Genel anlamda mal veya hizmet satıcılarının arzı ile bunları satın almak isteyenlerin taleplerinin karşılaşmasını ve fiyatların oluşumunu ifade eder. Arz ve taelbin karşılaşması çeşitli şekillerde ortaya çıkabilir. Farsça “bazar” kökeninden gelen pazar terimi de piyasa anl***** gelir.

Piyasa Emri Market Order

Menkul kıymet alım satımında en iyi piyasa fiyatından işlemin gerçekleştirileceği emir türüdür. Bu tür emrin en büyük avantajı, emrin hemen yerine getirilebilme olanağıdır.

Piyasa Fiyatı Market Price

Sermaye piyasası aracının arz ve talebinin karşılaşması sonucu oluşan fiyatıdır.

Piyasa Gözetimi Market Surveillance

Borsa’da işlem gören menkul kıymetlerde gerçekleşen olağandışı fiyat ve/veya miktar hareketlerinin, sözkonusu borsanın ilgili birimi ve/veya piyasanın yasal düzenleyicisi konumunda olan kurum tarafından, yapay piyasa ve içeriden öğrenenlerin ticareti gibi yasal olmayan aktivitelerin tespit edilebilmesi amacıyla izlenmesi ve incelenmesi.

Piyasaya Göre Ayarlama Marking to the Market

Vadeli işlem sözleşmesinde pozisyon alındığı tarihten itibaren cari uzlaşma fiyatı ile bir önceki gün piyasada oluşan uzlaşma fiyatı arasındaki farkın, açık pozisyon sahiplerinin hesaplarına yansıtılmasıdır.

Piyasa Yapıcı Market Maker

Piyasanın dürüst, düzenli ve etkin çalışmasını sağlamak ve görevli olduğu sermaye piyasası araçlarında likit ve sürekli bir piyasanın oluşmasını sağlamak için kendi nam ve hesabınaçift taraflı kotasyon vermekle yükümlü olan aracı kuruluştur.

Portföy Portfolio

Sahip olunan varlıkların aynı veya farklı özelliğe sahip birden fazla kıymete yatırılması sonucu oluşan toplam değerdir.

Portföy Yöneticiliği Portfolio Management

Kıymetli madenlere dayalı olanlar dahil olmak üzere sermaye piyasası araçlarından oluşturulan portföylerin müşteriler hesabına vekil sıfatıyla yönetilmesidir.

__________________
[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

Seninle tattım ben her mutluluğu
Bırakıp gidersen bil ki yaşamam
Ömrümden canımdan ne istersen al
Gülü susuz seni aşksız bırakmam

Üşüdüm diyorsan güneş olurum
Yanarım sevginle ateş olurum
Dolarım havaya nefes olurum
Gülü susuz seni aşksız bırakmam

kelebek

R-S-T


Rating (reyting) Rating

İhraçcıların (şirket, devlet, vs.) ihraç ettikleri borç niteliğindeki menkul kıymetlerin (tahvil, finansman bonosu vs.) anapara ve faizini zamanında geri ödeme yeterliliğine ne ölçüde sahip olduklarını göstermek amacıyla bağımsız kuruluşlar tarafından yapılan değerlemedir.

Referans Fiyat Reference Price

Bir hisse senedinin işlem görebileceği en üst ve en alt fiyat limitlerinin belirlenmesinde esas teşkil etmeyen, fiyat tescili yapılıncaya kadar üyelerce referans değer olarak kullanılması amaçlanan fiyattır. Sadece Rüchan Hakkı Kupon Pazarı’nda işlem görmeye başlayacakyeni pay alma kuponları için hesaplanır.

Repo Repurchase Agreement

Bir menkul kıymetin işlemin başlangıç valöründe satılıp, bitiş valöründe geri alınmasıdır (Menkul kıymetin geri alma vaadiyle satımı).

Re’sen Alım/Satım (Temerrüt Alış/Satışı) Buy in / Sell out

Temerrüt halinin Borsa Yönetim Kurulu’nun belirlediği süreyi doldurması halinde, sürenin bitimini takip eden ilk iş günü işlem konusu hisse senetlerinin temerrüde düşen üyenin pozisyonuna göre Hisse Senetleri Piyasası Müdürlüğü’nce elektronik ortamda ayrı hisse koduyla, cari fiyattan alım satımının yapılmasıdır.

Resmi Müzayede Pazarı Official Auction Market

Mahkemelerin, icra dairelerinin ve diğer resmi dairelerin Borsa’da yapılmasına gerek gördükleri menkul kıymet satım işlemlerinin yapıldığı pazardır
Risk Sermayesi Yatırım Ortaklığı Venture Capital Investment Trust
Kayıtlı sermayeli olarak kurulan ve çıkarılmış sermayelerini esas olarak sermaye ve faiz kazancı elde etmek amacıyla risk sermayesi yatırımlarına yönelten halka açık anonim ortaklıklardır.

Rüçhan Hakkı Pre-emptive Right

Ortaklıkların bedelli sermaye artırımlarına mevcut ortakların öncelikle katılma hakkıdır. Sözkonusu hak, hisse senedine bağlı “Yeni Pay Alma Kuponları” karşılığında ve ayrıca hisse senedi ibrazına gerek kalmaksızın kullandırılır.

Rüçhan Hakkı Pazarı Rights Coupon Market

Hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketlerin nakdi sermaye artışı yapmak üzere belirledikleri rüçhan hakkı kullanma süresi içinde sözkonusu hisse senedi üzerinde bulunan yeni pay alma kuponunun alınıp satılabilmesi için, Borsa’ca belirlenecek süre içinde açılan pazardır.

Sabit Getirili Menkul Kıymetler Fixed Income Securities

Alacaklılık hakkı sağlayan, belirli bir meblağı temsil eden, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte seri halinde çıkarılan, ibareleri aynı olan ve yatırım aracı olarak kullanılan borçlanma senetleridir. İhraç eden kuruluşların niteliğine göre kamu ve özel sektör menkul kıymetleri olarak ikiye ayrılırlar. Sabit getirili menkul kıymetler vade sonuna kadar elde tutulmaları halinde belirli bir getiriyi garanti eder.

Saklama Kuruluşu Depository Institution (Custodian)

Müşterisi adına menkul kıymetleri saklamaya yetkili kurum ve kuruluşlardır.

Seans Session

Borsada işlemlerin başlaması ve bitmesi arasında geçen süredir.

Sermaye Artırımı Capital Increase

Yeni hisse senedi ihraç edilerek mevcut ödenmiş / çıkarılmış sermayenin artırılmasıdır.

Sınırlı Denetleme Limited Auditing

Ara mali tablo düzenlemekle yükümlü olan anonim ortaklıklar, aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları ve yatırım fonlarının düzenleyecekleri ara mali tabloların, sürekli denetleme ile görevli bağımsız denetleme kuruluşları tarafından incelenmesi ve rapora bağlanmasıdır.

Sürekli Denetleme Continuous Auditing

Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi ortaklıkların, mevzuat ve genel kabul görmüş denetim ve muhasebe esas ve ilkelerine uygunluk yönünden, defter, kayıt ve belgelerinin her yıl denetlenmesidir.

Sürdürme Teminatı Maintenance Margin

Borsa tarafından belirlenen ve başlangıç teminatının, vadeli işlemler piyasasındaki olumsuz fiyat değişmeleri sonucu oluşan zarar dolayısıyla, ineceği asgari teminat seviyesini gösteren tutardır.

Taban Fiyatı Minimum Price

Hisse senetlerinin bir seans içinde işlem görebileceği en düşük fiyattır. Her hisse senedi için fiyat ve fiyat adımı gözönüne alınarak ayrı olarak hesaplanır.

Tahsisli Satış Private Placement
Sermaye artırımlarında artırılan ser
mayeyi temsil eden hisse senetleri ile mevcut hisselerin hissedarlarınca, halka arz edilmeyerek, doğrudan dışarıda yerleşik kişilere, kayıt öncesi belirlenmiş yurtiçinde yerleşik kişilere tahsisli olarak veya Borsa’nın ilgili pazarında toptan satışıdır.

Tahvil Bond

Devletin 1 yıl, anonim ortaklıkların en az 2 yıl ve daha uzun vadeyle, ödünç para bulmak amacıyla, itibari kıymetleri eşit ve ibareleri aynı olmak üzere çıkardıkları borç senetleridir.

Takas Settlement

Borsa’da gerçekleştirilen işlemler sonucunda oluşan borç ve alacakların karşılıklı olarak tasfiye edilmesidir.

Talon Talon

Hisse senedinin kuponlarından oluşan kısmına verilen isimdir.

Tasfiye Değeri / Likiditasyon Değeri Liquidation Value

Şirket varlıklarının belirli bir süre içinde zorunlu satışı ile sağlanabilecek değerden tüm borçlar ödendikten sonra kalan miktarın, hisse senedi sayısına bölünmesi sonucu bulunan değerdir.

Tavan Fiyatı Maximum Price

Hisse senetlerinin bir seans içinde işlem görebileceği en yüksek fiyattır. Her hisse senedi için fiyat ve fiyat adımı gözönüne alınarak ayrı olarak hesaplanır.

TEFE Wholesale Price Index

Toptan Eşya Fiyat Endeksidir.

Teknik Analiz Technical Analysis

Geçmişte piyasada oluşmuş çeşitli verilerin, bilgisayar ve grafikler yardımıyla geleceği tahmin etmede kullanıldığı bir değerleme yöntemidir.

Temellük Acquisition

Alacağın devralınması.

Temerrüt Default

Borsa’da yapılan işlemler sonucunda, taahhütlerin gerektirdiği ödeme veya menkul kıymet teslimatlarının belirlenen süreler içinde gerçekleştirilmemesi sonucu oluşan durumdur.

Temettü / Kâr Payı Dividend

Ortaklıkların dönem içinde elde ettikleri kârdan mevcut ortakların pay alma hakkıdır. Sözkonusu hak, hisse senedine bağlı “Kâr Payı Kuponları” karşılığında ve ayrıca hisse senedi ibrazına gerek kalmaksızın kullandırılır. Borsa’da işlem gören şirketler kar payı dağıtmaları halinde nakit ve/veya hisse senedi şeklinde dağıtılabilir.

Teminat Collateral

Borsa üyelerinin, borsa işlemleri dolayısı ile müşterilerine ve borsaya verebilecekleri zararlara karşılık olmak üzere, Borsa tüzel kişiliği adına yatırdıkları meblağa denir.

Teminat Tamamlama Çağrısı Margin Call

Vadeli işlemler piyasasında alınan pozisyonlar için yatırılmış bulunan teminatın sürdürme teminatı düzeyine gerilemesi vya daha altına düşmesi durumunda, yatırımcının teminatını başlangıç teminatı seviyesine çıkarması için borsa tarafından yapılan çağrıdır.

Temlik Alienation, Assignment

Alacağın Devredilmesi.

Ters Repo Reverse Repo

Bir menkul kıymetin işlemin başlangıç valöründe alınıp, bitiş valöründe geri satılmasıdır (Menkul kıymetin geri satım vaadiyle alımı).

Tescil Registration

Borsa’da gerçekleştirilen işlemlerin fiyatlarının doğruda, Borsa dışında gerçekleştirilen işlemlerin fiyatlarının ise bu işlemlerin Borsa’ya bildirimi sonrasında Borsa kaydına alınması işlemidir.

Tescile Mesnet Belge Certificate of Registration

Kayıtlı sermaye sistemine tabi anonim ortaklıklarda, sermaye artırımı işlemleri tamamlandıktan sonra sermaye artırımının tescili için, Sermaye Piyasası Kurulu’nca verilen ve ödenmiş hisse senedi tutarını gösteren belgedir.

Teslim Karşılığı Ödeme Prensibi Delivery Versus Payment Principle

Borsa işlemlerinin takasında, tarafların, takasa olan borçlarını ödedikleri nisbette alacaklarının ödenmesi prensibidir.

Tezgah Üstü Piyasalar Over The Counter Markets

Organize bir borsa dışında yapılan işlemleri kapsayan gevşek ve gayriresmi nitelikteki borsa dışı piyasalardır.

Toptan Satışlar Pazarı Wholesale Market

Alıcıları önceden belli olan veya olmayan, belli bir miktarın üzerindeki hisse senedi işlemlerinin Borsa’da güven ve şeffaflık ortamında organize bir piyasada gerçekleşmesini sağlayan pazardır.

Tranş Tranche

Tahvil ve Bono Piyasası’nda işlem yapabilme limiti içerisindeki her bir kademedir.

TÜFE Consumer Price Index

Tüketici fiyat endeksi

Tümünü Yüklenim **** Underwriting

Sermaye piyasası araçlarının, bedeli satışın başlamasından önce tam ve nakden ödenmek suretiyle tamamının satın alınarak halka satılacağının, satışı yapana karşı taahhüt edilmesidir.

Türev Piyasalar Derivatives Market

İlerideki bir tarihte teslimatı veya nakit uzlaşması yapılmak üzere herhangi ibr malın veya finansal aracın bugünden alım satımının yapıldığı piyasalardır. Türev piyasaların tanımı forward, futures ve opsiyon işlemlerinin tamamını içermektedir

__________________
[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

Seninle tattım ben her mutluluğu
Bırakıp gidersen bil ki yaşamam
Ömrümden canımdan ne istersen al
Gülü susuz seni aşksız bırakmam

Üşüdüm diyorsan güneş olurum
Yanarım sevginle ateş olurum
Dolarım havaya nefes olurum
Gülü susuz seni aşksız bırakmam

kelebek

U-Ü-V-Y-Z


Ulusal 100 Endeksi ISE National – 100 Index

1986 yılında 40 şirketin hisse senedi ile başlayarak zamanla sayısı 100 şirketin hisse senedi ile sınırlanan Bileşik Endeks!in devamı niteliğindedir. Ulusal Pazar’da işlem gören, yatırım ortaklıkları hariç önceden belirlenmiş şartlar yanında sektörel temsil kabiliyeti de gözönünde bulundurularak seçilmiş hisse senetlerinden oluşmakta ve İMKB-30 hisse senetlerini otomatik olarak kapsamaktadır.

Hisse Senetlerinin fiyatları ve her bir hisse senedinin; aynen saklamada bulunanlar hariç, Takasbank saklamasında bulunan hisse senedi sayısının toplam hisse senedi sayısına oranları, baz alınarak piyasa değeri ağırlıklı olarak hesaplanır ve hisse senetleri piyasasının genel bir göstergesidir.

Ulusal – 30 Endeksi ISE National – 30 Index

Vadeli İşlemler Piyasası’nda kullanılmak üzere, yatırım ortaklıkları hariç Ulusal Pazar’da işlem gören şirketlerden önceden belirlenmiş şartlar yanında, piyasa değeri ve likiditesi yüksek olanlardan sektörel temsil kabiliyeti de gözönünde bulundurularak seçilen 30 hisse senedinden oluşan endekstir.

Hizmetler Endeksi Services Index

Ulusal Pazar’da işlem gören ve sadece hizmetler sektöründe yer alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.

Mali Endeks Financial Index

Ulusal Pazar’da işlem gören ve sadece mali sektörde yer alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.

Sınai Endeks Industrial Index

Ulusal Pazar’da işlem gören ve sadece sanayi sektöründe yer alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.

Ulusal Pazar National Market

Borsa Yönetim Kurulu kararı ile pazarı açılmış, endekse dahil olan ve olmayan Borsa kotunda yer alan her şirket hisse senedi için alım satım işlemlerinin gerçekleştirildiği pazardır.

Uluslararası Pazar International Market

İMKB Uluslararası Menkul Kıymetler Serbest Bölgesi içinde “Serbest Bölgeler Mevzuatına” göre faaliyet gösterecek esas olarak eski Doğu Bloku Ülkeleri, Türk Cumhuriyetleri ve Orta Doğu ülkelerindeki şirketlere ait menkul kıymetlerin işlem göreceği pazardır.

Uyuşmazlık Komitesi Dispute Committee

Borsa işlemleri ile ilgili olarak; üyeler arasında veya üyeler ile müşterileri arasında çıkan uyuşmazlıkların idari yoldan çözülmesine yardımcı olan komitedir.

Uzlaşma Fiyatı Settlement Price

Vadeli işlemler piyasasında pozisyon alan hesapların günlük kar/zarar ve teminat yükümlülüklerinin hesaplanmasında kullanılan fiyattır. Genelde seansın sonuna doğru oluşan fiyatların ortalaması şeklinde hesaplanır.

Uzun Pozisyon Long Position

Bir malı, menkul kıymeti veyavadeli işlem sözleşmesini satın almaktır.

Üye Temsilcisi Member Representative

Borsa’da işlem yapma yetkisine sahip aracı kuruluş temsilcisidir

Vadeli İşlem Piyasaları Derivatives Markets

Standartlaşmış vadeli işlme sözleşmelerinin işlem gördüğü, takası bir takas kurumu tarafından garanti edilen ve Borsa bünyesinde işleyen piyasalardır.

Vadeli İşlem Sözleşmeleri Futures Contracts

Sözleşmenin taraflarına bugünden, belirlenen ileri bir tarihte üzerinde anlaşılan fiyattan, standartlaştırılmış miktar ve kalitedeki bir malı veya kıymeti satın alma veya satma yükümlülüğü getiren sözleşmedir.

Vadeye Kalan Gün DTM – Days to Maturity

Menkul kıymetin valör tarihinden itfasına kalan gün sayısıdır.

Valör Value Date

İşlem sonucu oluşan yükümlülüklerin yerine getirildiği, başka bir ifade ile menkul kıymet ve nakdin el değiştirdiği (takas) tarihtir.

Varlığa Dayalı Menkul Kıymet Asset – Backed Securities

İhraçcıların kendi ticari işlemlerinden doğmuş alacakları veya temellük edecekleri alacaklar karşılığında, ihraç edebilecekleri kıymetli evraktır.

Volatilite/ Oynaklık Volatility

Bir menkul kıymetin fiyatının veya piyasanın genelinin kısa bir zaman aralığı içerisinde gösterdiği dalgalanma özelliği. Oynaklığı yüksek bir menkkul kıymetin fiyatında hızlı değişim ve aşırı dalgalanma özellikleri görülür.

Yabancı Hisse Senedi Foreign Stock

Yabancı ortaklıklarca bulundukları ülke mevzuatına uygun olarak çıkarılan ve ortaklık hakkını temsil eden menkul kıymetlerdir.

Yabancı Ortaklık Foreign Company

Türk Parasını Kıymetini Koruma mevzuatında tanımlanan dışarıda yerleşik kişilerden ilgili ülke mevzuatına göre yabancı sermaye piyasası araçlarını çıkaran ortaklıklar ile yatırım ortaklıklarıdır.

Yabancı Sermaye Piyasası Araçları Foreign Capital Market Instruments

Çıkarıldıkları ülke borsalarında alım satım konusu olan ve Kurulca niteliği belirlenen menkul kıymetler ile hak ve alacakları temsil eden diğer kağıtlardır.

Yabancı Yatırım Fonu Foreign Mutual Fund

Kanun’da tanımlanan yatırım fonlarına benzer özellikleri taşıdığı Kurul’ca kabul edilen, yurtdışında kurulmuş yatırım fonlarıdır.

Yapay Piyasa / Yapay Fiyat Artificial Market/ Artificial Price

Bir veya birkaç üyenin, bir veya birden fazla seanslar boyunca herhangi bir menkul kıymet için, sözkonusu menkul kıymetin gerçek piyasa değerini yansıtmayacak şekilde fiyat (yapay fiyat) teşekkül ettirecek şekilde sürekli olarak önceki alım emrine göre daha yüksek fiyatlarda alım emirleri veya sürekli olarak daha düşük fiyatlarda satım emirlerinin borsaya iletilmesi ile oluşturmaya çalışılan piyasaya yapay piyasa denir.

Yatırım Danışmanlığı Investment Consultancy

Müşterilere, sermaye piyasası araçları ile bunları ihraç eden ortaklık ve kuruluşlar, şirket birleşme ve el değiştirmeleri, şirketlerin finansman ihtiyacının karşılanması hakkında ve benzeri konularda yönlendirici nitelikte yazılı veya sözlü yorum ve yatırım tavsiyelerinde bulunulması faaliyetidir.

Yatırım Fonu Mutual Fund

Halktan katılma belgeleri karşılığı toplanan paralarla, belge sahipleri hesabına, riskin dağıtılması ve inançlı mülkiyet ilkesine göre sermaye piyasası araçları ile ulusal ve uluslararası borsalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenlerden oluşan portföyü işletmek amacıyla kurulan mal varlığıdır.

Yatırım Fonu Katılma Belgesi Mutual Fund Participation Certificate

Belge sahibinin kurucu ve saklayıcı kuruma karşı sahip olduğu hakları taşıyan ve fona kaç pay ile katıldığını gösteren kıymetli evraktır.

Yatırım Ortaklıkları Investment Trusts

Sermaye piyasası araçları ile ulusal ve uluslararası borsalarda veya borsa dışı organize piyasalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler portföyü işletmek üzere anonim ortaklık şeklinde ve kayıtlı sermaye esasına göre kurulan sermaye piyasası kurumlarıdır.

Yeniden Değerleme Revaluation

Ortaklıkların aktiflerinde kayıtlı bulunan ve amortismana tabi maddi duran varlıklarının enflasyon sebebiyle elde etme maliyeti ile piyasa değeri arasında oluşan farkın bilançoların sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesi amacıyla Maliye Bakanlığı tarafından her yıl açıklanan oranlar dahilinde değerinin yükseltilmesidir.

Yeni Hisse Pazarı Ex-Dividend Market

Hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketlerin sermaye artırımlarının bir hesap dönemi içinde temettü ödemesinden önce gerçekleşmesi durumunda, üzerinde geçmiş yıl temettü kuponu bulunmayan ”Yeni” hisse senetlerinin, temettünün ödenmeye başladığı ilk güne kadar geçici süre ile işlem gördüğü pazardır.

Yeni Şirketler Pazarı New Companies Market

Yeni kurulmuş olmakla birlikte büyüme potansiyeli taşıyan ve hisse senetlerini Borsa’da veya Borsa dışında ilk kez halka arz etmek suretiyle halka açılacak şirketlerin hisse senetlerinin Borsa'’a güven ve şeffaflık ortamında, organize bir piyasada işlem görmesini sağlamak amacıyla kurulmuş pazardır.

Yetki Belgesi Authorization Certificate

Sermaye Piyasası Kurulu tarafından aracı kuruluşlara verilen ve icra edecekleri sermaye piyasası faaliyetini gösteren belgeye denir.

Zaman Önceliği Time Priority

Hisse Senetleri Piyasası’nda, fiyat eşitliği halinde, sisteme zaman açısından daha önce kaydedilen emirlerin öncelikli olarak karşılanmasıdır.

__________________
[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

Seninle tattım ben her mutluluğu
Bırakıp gidersen bil ki yaşamam
Ömrümden canımdan ne istersen al
Gülü susuz seni aşksız bırakmam

Üşüdüm diyorsan güneş olurum
Yanarım sevginle ateş olurum
Dolarım havaya nefes olurum
Gülü susuz seni aşksız bırakmam

kelebek

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Tener Yıldız yeni yılın ilk zammını yüzde 15'lik zam oranı ile doğalgaz olarak açıkladı.



Yıldız, doğalgaz ithalat fiyatlarının yükselmesi halinde zammın kaçınılmaz olduğunu belirterek, zam oranının CHP Genel Başkanı Deniz Baykal’ın ifade ettiği yüzde 50 düzeyinde olmayacağını kaydetti.

2010 yılına girmeden ikinci zam haberi elektrikten geldi. Konutta yüzde 1.32, sanayide yüzde 1.23 oranında zam yapıldı. 1 Ocak 2010 tarihinden geçerli olmak üzere konutlarda kullanılan elektriğin kilovat saati (KWH) yüzde 1,32, sanayi elektriğinin fiyatı ise yüzde 1,23 oranında artırıldı.

Ucuz motorin nedeniyle ciddi bir ÖTV kaybıyla karşı karşıya kalan Bakanlık, yeni dönemde motorindeki ÖTV'nin de yeniden ele alınmasını kararlaştırdı. Bu çerçevede kırsal motorin ile euro dieselden alınan ÖTV arasındaki farkın aşamalı olarak azaltılması ve süreç sonunda verginin dengelenmesi üzerinde duruluyor.

Temmuz ayındaki son ayarlamanın ardından kırsal motorine litrede 1,0845 lira, euro diesele ise 1,1545 lira ÖTV uygulanıyor.

Yetkililer, uygulama birliği açısından aslında motorinde tek bir ÖTV'ye geçilmesi gerektiğini belirtiyor. Ancak bunun, Türkiye'de tüketilen yaklaşık 12 milyon tonluk motorinin yüzde 75'ini kırsal motorinin oluşturması ve kırsal motorindeki stok rakamlarının fazlalılığı nedeniyle kısa vadede mümkün görünmediği ifade ediliyor.

Yeni yılın zam furyasına ekmek fiyatına zam yapmaya hazırlanan fırıncılarda katılıyorlar. Türkiye Fırıncılar Federasyonu Genel Başkanı Halil İbrahim Balcı, ekmek fiyatlarında 2008’den bu yana değişikliğin olmaması nedeniyle, fırın esnafı ve çalışanlarının büyük fedekarlıklar yaptığını belirterek, yeni yıl için zam sinyali verdi.

15 yıldan buyana ilk kez iki yıldır ekmek fiyatlarında değişiklik olmadığının söyleyen fırıncılar, değişmeyen ekmek fiyatları nedeniyle fırın esnafının zor duruma düştüğünü belirterek yeni yılda ekmeğe zammın kaçınılmaz olduğunu savunuyorlar.

Özelleştirmenin önünü açacak yasal düzenleme geçiş ücretlerinde rekor zammın önünü açıyor. Karayolları Genel Müdürlüğü’nü (KGM) devlet bütçesi dışına çıkararak özel bütçeli bir kurum haline getiren ve otoyolların işletme haklarının devredilmesiyle özelleştirilmesine olanak sağlayacak yasa tasarısı, TBMM’ye sunuldu.Tasarıyla, “kamu yararı ve zaruret bulunduğu” gerekçesiyle devletin ormanlık alanlarda yaptığı tesislerin de benzeri biçimde özelleştirilmesinin yolu açılıyor.

Tasarıyla köPage Rankingü geçişlerine de yüzde 53.8 düzeyinde rekor zam yapılması öngörülürken, yasa çıktığında kamyonet, pikap, ambulans ve cenaze araçlarının 3.25 TL yerine 5 TL ödemesi gerekecek.

Ankara Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) Genel Kurulu’nda 1 Ocak 2010 tarihinden itibaren geçerli olacak yeni tarife şöyle belirlendi:

EGO otobüsleri, Metro ve Ankaray’da tek binişlik kartlarda tam bilet 1.69 TL’den 1.85 TL’ye, çok binişli kartlarda tek biniş 1.39 TL’den 1.50 TL’ye çıktı. Yeni tarifede öğrenciler için indirimli biletlerde herhangi bir artış yapılmayarak 1.10 TL'de kaldı.

Manyetik kart kullanılmayan özel toplu taşım araçlarında ise tam bilet 1.69 TL’den, 1.85 TL’ye çıkarılırken, indirimli biletlerde yine bir artış yapılmadı.

Kent merkezine uzak mesafelerde yaşayan vatandaşların EGO otobüsleri, Metro ve Ankaray’da geçerli olan 45 dakikalık transfer imkanının yetişmediğine ilişkin şikayetler üzerine süreyi 75 dakikaya çıkarttıklarını kaydeden UKOME yetkilileri, bu süre zarfında uygulanacak transferler için 50 kuruşluk bir ücret alınacağını bildirdi.

Ankara'da yapılan zammın ardından İstanbul'da da 2010'u beklemeden metrobüs ücretleri 1.50 kuruştan 2 liraya çıkarıldı. Halkın ve öğrencilerin yoğun tepkisine rağmen İstanbul Büyükşehir Belediyesi geri adım atmadı.

İthal yoluyla gelen tüm ürünlere uygulanacak zam nedeniyle akaryakıt fiyatlarındaki artış toplu taşıma ücretlerine zam olarak yansıyacak.

2010 Bütçesinde tütün mamüllerinden 16 milyar 417 milyon 469 bin lira ÖTV geliri hedefleniyor. Tütün mamülleri için beklenen zam yüzde 40 civarında.

Tütün mamüllerinden alınan özel tüketim vergisi tutarlarının yeni yılda artırılması öngörülüyor.

2010 Bütçesinde tütün mamüllerinden 16 milyar 417 milyon 469 bin lira ÖTV geliri hedeflendiğine dikkat çeken Maliye bürokratları, şu değerlendirmede bulundu:''2010'da tütün mamüllerinden alınan ÖTV'de bu yılın gerçekleşme tahminine göre yüzde 41,5'luk bir artış söz konusu. Bu şartlarda tütün mamüllerinin özel tüketim vergisinde bir artış kaçınılmaz. Bu artışın bir defada mı, yoksa 2 aşamada mı yapılacağı henüz belli değil. Ancak, yıl içinde öngörülen gelir rak***** ulaşılabilmesi için bunun geciktirilmemesi gerekiyor.

Yeni yılda ödenecek çevre temizlik vergisi tutarları belirlendi.
Çevre Temizlik Vergisi, konutlarda su tüketim miktarı esas alınarak, büyükşehir belediyelerinde metre küp başına 20 Kuruş, diğer belediyelerde ise 16 Kuruş olarak hesaplanacak.
İşyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar için ise vergi, büyükşehirlerde bina grupları ve derecelere göre 20-2.375 TL, diğer belediyelerde ise 16-1.900 TL arasında uygulanacak.

Maliye Bakanlığının Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliği, Resmi Gazetenin bugünkü sayısında yayımlandı.

Tebliğe göre 2009'da olduğu gibi 2010 yılında da konutlara ait çevre temizlik vergisi, su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle metre küp başına büyükşehir belediyelerinde 20 Kuruş, diğer belediyelerde 16 Kuruş üzerinden hesaplanacak.

-İŞ YERLERİ VE DİĞER BİNALAR-

İş yerleri ve diğer şekilde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi ise yasada yer alan tarifeye göre tahsil ediliyor.

1-3 yaş grubunda yeralan ve motor silindir hacmi 1300 cm3'e kadar olan otomobillerin halen 393 lira olan motorlu taşıtlar vergisi, yılbaşında 401,6 liraya çıkacak.

Motor silindir hacmi 1301 cm3 ile 1600 cm3 arasındaki otomobillerin vergisi de 628 liradan 641,8 liraya yükselecek.

Motor silindir hacmi 4001 cm3 ve üstünde otomobili bulunanlar ise yeni yılda 14 bin 220 lira yerine 14 bin 532,8 lira vergi verecek. Böylece 1-3 yaş grubunda otomobili olanlar yeni yılda 8,6 lira ile 312,8 lira arasında daha fazla motorlu taşıt vergisi ödeyecek.

1-6 yaş grubunda ve koltuk sayısı en az 46 olan otobüslerin 1.893 lira olan yıllık vergisi 1 Ocak'ta 1.934,6 liraya çıkarken, 10 bin 1 ile 20 bin kg arasında ağırlığa sahip kamyon sahiplerinden de yeni yılda 1.703 lira yerine 1.740,5 lira MTV alınacak.

Maliye Bakanlığı 2010 yılına ilişkin mesken kira gelirlerine uygulanacak istisna tutarını değiştirmedi ve 2009 yılında olduğu gibi yine 2 bin 600 TL olarak belirledi.

Bugünkü Resmi Gazetede yayımlanan Gelir Vergisi Genel Tebliğine göre, bu yıl 2 bin 600 TL lira olarak uygulanan mesken kira gelirlerindeki istisna tutarı yeni yılda da 2 bin 600 TL olarak uygulanacak.

Hizmet erbabına iş yeri veya iş yerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna da bu yıl olduğu gibi 2010 yılında da 10 TL olacak.

2010'daki sakatlık indirim tutarları da birinci derece sakatlar için 670 TL'den 680 TL'ye yükseldi. İndirim ikinci derece sakatlar için bu yıl olduğu gibi 330 lira, üçüncü derece sakatlar için de 160 lira olarak uygulanacak.

-BASİT USULLE İLGİLİ LİMİTLER

Basit usulü tabi olmanın genel şartlarından olan iş yeri kira bedeline ilişkin tutarlar da bu yıl olduğu gibi uygulanacak. Buna göre, basit usulde iş yerine ilişkin yıllık kira bedeli toplamı, 2010 takvim yılında uygulanmak üzere büyükşehir belediye sınırları içinde 4 bin 300 TL, diğer yerlerde 3 bin TL olacak.

Basit usule tabi olmanın özel şartlarını belirleyen hadler de yeniden değerleme oranı kadar artacak ve ilgili bentler için 30 bin TL, 60 bin TL ve 90 bin TL olarak uygulanacak.

2010'da değer artışı kazançlarına ilişkin istisna tutarı 7 bin 700 TL, arızi kazançlara ilişkin istisna tutarı da 18 bin TL olarak tespit edildi.

Tevkifata ve istisnaya konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarına ilişkin beyanname verme sınırı bin 90 TL'ye çıkarıldı.

-GELİR VERGİSİNE TABİ GELİRLERİN VERGİLENDİRİLMESİ

Gelir Vergisinin 103. maddesinde yer alan gelir vergisine tabi gelirlerin vergilendirilmesinde esas alınan tarife, 2010 takvim yılı gelirlerinde 8 bin 800 TL'ye kadar yüzde 15, 22 bin TL'nin 8 bin 800 TL'si için bin 320 TL, fazlası için yüzde 20, 50 bin TL'nin 22 bin TL'si için 3 bin 960 TL, fazlası için yüzde 27, 50 bin TL'den fazlasının 50 bin TL'si için 11 bin 520 TL, fazlası için yüzde 35 olarak yeniden belirlendi.

Tebliğde 2009 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarının beyanında dikkate alınacak indirim oranı da belirlendi.

Buna göre, 2009 yılı için yeniden değerleme oranının yüzde 2,2 olarak ilanından sonra, bu dönemde devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranı da yüzde 13,15 olarak saptandı.

Bu çerçevede menkul sermaye iratlarına, 2009 yılı gelirlerine uygulanacak indirim oranı yüzde 16,7 oldu.

Tebliğ uyarınca 2009 yılında takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarından, 1 Ocak 2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan ve Gelir Vergisi Kanununda sayılan her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler de indirim oranı uygulanmak suretiyle beyan edilecek.

Dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilen menkul sermaye iratlarının beyanında indirim oranı uygulanmayacak. Ayrıca, ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar için indirim oranı uygulanması da söz konusu olmayacak.

Veraset ve intikal vergisinde yer alan istisna tutarları, 1 Ocak 2010 tarihinden geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranı çerçevesinde yüzde 2,2 artırıldı.

Maliye Bakanlığının Resmi Gazetenin bugünkü sayısında yayımlanan Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Genel Tebliğine göre, evlatlıklar dahil füruğ ve eşten her birine isabet eden miras hisselerinde halen 107 bin 607 lira olan istisna miktarı, yeni yılda 109 bin 971 lira olarak uygulanacak.

Füruğ (çocuk ve torunlar) bulunmaması halinde eşe isabet eden miras hissesindeki 215 bin 336 liralık istisna da 220 bin 73 liraya çıkacak.

İvazsız (karşılıksız) suretle meydana gelen intikaller ile para ve mal üzerine düzenlenen yarışma ve çekilişler ile şans oyunlarında kazanılan ikramiyelerdeki istisna da 2 bin 481 TL'den 2 bin 535 TL'ye yükselecek.

Mobil telefon aboneliğinin ilk tesisinde (operatör değişiklikleri hariç) alınan maktu vergi, 1 Ocak 2010'da yeniden değerleme oranı çerçevesinde yüzde 2,2 oranında artacak.

bu yıl için 31,10 lira olarak uygulanan maktu vergi tutarı, 1 Ocak 2010 tarihinden itibaren 31,78 lira olarak alınacak.

Yeni yılda fatura, gider pusulası, müstahsil ve serbest meslek makbuzu verilmemesi ve alınmamasının cezası 2009'da olduğu gibi yeni yılda da 160 lira olarak uygulanacak. En az ceza haddi damga vergisinde 7,60 liradan 7,70 liraya çıkacak, diğer vergiler de ise yine 16 TL olarak uygulanacak. 2010'da fatura kullanma mecburiyetindeki limit 670 TL'den 680 TL'ye çıkarken, tahakkuktan vazgeçme limiti de 17,90 TL yerine 18 TL olarak belirlendi. Yeni yılda sermaye şirketlerinin 1. derece usulsüzlük cezası 90, birinci sınıf tüccar ve serbest meslek erbabında 57, ikinci sınıf tüccarda ise 28 TL olacak.
Muhtarların karne tasdiki sırasında aldıkları harç tutarı da değişmeyerek 1,80 TL olacak. Yeni yılda defter tutma hadlerinde de değişiklikler olacak. Buna göre, bilanço hesabı esasına göre defter tutmada, 119 bin olan alış tutarı 2010'da 120 bin TL, 168 bin TL olan satış tutarı da 170 bin TL olarak uygulanacak.
-ÇEŞİTLİ HAD VE CEZALARDA DURUM-
Kanun çerçevesinde 2010 yılı için yılbaşından itibaren uygulamaya girecek çeşitli had ve tutarlar şöyle:
-İlanın şekli: .İlanın vergi dairesinde yapılması 1.500 TL, .İlanın vergi dairesinin bulunduğu yerde yayımlanan bir veya daha fazla gazetede yapılması 1.500-150.000 TL, -Tahakkuktan vazgeçme 18 TL,
-Bilanço hesabı esasına göre defter tutma hadleri .Yıllık alış tutarı 120.000 TL, .Yıllık satış tutarı 170.000 TL, .Yıllık gayrisafi iş hasılatı 68.000 TL, .İş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı 120.000 TL,
-Fatura kullanma mecburiyeti 680 TL,
-Muhtarların karne tasdikinde aldığı harç 1,80 TL,
-Doğrudan gider yazılacak demirbaş ve peştamallıklar 680 TL,

-CEZALAR-

-En az ceza haddi: .Damga vergisinde 7,70 TL, .Diğer vergilerde 16 TL, -Usulsüzlük dereceleri ve cezaları: -Birinci derece usulsüzlükler .Sermaye şirketleri 90 TL, .Sermaye şirketi dışında kalan birinci sınıf tüccarlar ve serbest meslek erbabı 57 TL, .İkinci sınıf tüccar 28 TL, .Yukarıdakiler dışında kalıp beyanname usulüyle gelir vergisine tabi olanlar 14 TL, .Kazancı basit usulde tespit edilenler 7,70 TL, .Gelir vergisinden muaf esnaf 3,50 TL,

-İkinci derece usulsüzlükler: .Sermaye şirketleri 50 TL, .Sermaye şirketi dışında kalan birinci sınıf tüccarlar ve serbest meslek erbabı 28 TL, .İkinci sınıf tüccar 14 TL, .Yukarıdakiler dışında kalıp beyanname usulüyle gelir vergisine tabi olanlar 7,70 TL, .Kazancı basit usulde tespit edilenler 3,50 TL, .Gelir vergisinden muaf esnaf 2 TL,

-Fatura, gider pusulası, müstahsil makbuzu, serbest meslek makbuzu verilmemesi, alınmaması 160 TL,

-Bir takvim yılı içinde her bir belge nevine ilişkin olarak kesilecek toplam ceza 77.000 TL,

-Perakende satış fişi, ödeme kaydedici cihaz fişi, giriş ve yolcu taşıma bileti, sevk irsaliyesi, taşıma irsaliyesi, yolcu listesi, günlük müşteri listesi ile Maliye Bakanlığınca düzenleme zorunluluğu getirilen belgelerin düzenlenmemesi, kullanılmaması veya bulundurulmaması 160 TL,

-Her bir belge nev'ine ilişkin olarak her bir tespit için toplam ceza 7.700 TL,

-Her bir belge nev'ine ilişkin bir takvim yılı içinde kesilecek toplam ceza 77.000 TL,

-Maliye Bakanlığınca tutulma ve günü gününe kayıt edilme mecburiyeti getirilen defterlerin, bulundurulmaması, günü gününe kayıt yapılmaması, yetkililere ibraz edilmemesi ile levha bulundurma ve asma mecburiyetine uyulmaması 160 TL,

-Belirlenen muhasebe standartlarına, tek düzen hesap planına ve mali tablolara ilişkin usul ve esaslar ile muhasebeye yönelik bilgisayar programlarının üretilmesine ilişkin kural ve standartlara uyulmaması 3.500 TL,

-Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce yapılacak işlemlerde kullanılma zorunluluğu getirilen vergi numarasını kullanmaksızın işlem yapanlara 190 TL,

-Belge basımı ile ilgili bildirim görevini tamamen veya kısmen yerine getirmeyen matbaa işletmecilerine 570 TL, -4358 sayılı kanun uyarınca vergi kimlik numarası kullanma zorunluluğu getirilen kuruluşlardan yaptıkları işlemlere ilişkin bildirimleri, belirlenen standartlarda ve zamanda yerine getirmeyenlere 770 TL, -127. maddenin (d) bendi uyarınca Maliye Bakanlığının özel işaretli görevlisinin ikazına rağmen durmayan aracın sahibi adına 570 TL,

-Bilgi vermekten çekinenler ile 256, 257 ve mükerrer 257 nci madde hükmüne uymayanlar için ceza 1. sınıf tüccar ile serbest meslek erbabı hakkında 1.000 TL, 2. sınıf tüccar, defter tutan çiftçiler ile kazancı basit usulde tespit edilenler hakkında 500 TL, 3. yukarda yazılı bulunanlar dışında kalanlar hakkında 250 TL

İhracat, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerde vergi, resim ve harç istisnası belgelerinin süresi 24 aya çıkartıldı.

Bakanlar Kurulunun, ''İhracat, İhracat Sayılan Satış ve Teslim ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Kararı'', Resmi Gazetenin bugünkü sayısında yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Karar ile ihracat, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerde vergi, resim ve harç belgelerinin süresi 18 aydan 24 aya çıkartıldı.

Belgesiz ihracat kredilerinin, vergi, resim ve harç istisnasından yararlanma süreleri de 18 aydan 24 aya çıkartıldı.

__________________
[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

Seninle tattım ben her mutluluğu
Bırakıp gidersen bil ki yaşamam
Ömrümden canımdan ne istersen al
Gülü susuz seni aşksız bırakmam

Üşüdüm diyorsan güneş olurum
Yanarım sevginle ateş olurum
Dolarım havaya nefes olurum
Gülü susuz seni aşksız bırakmam

kelebek

Denetimlerde bu düzenlemeye dikkat etmeyenlere ise idari para cezası olarak 228 lira ödeyecekleri bildirildi.



Satış etiketlerindeki YTL ibarelerinin 1 Ocak 2010 tarihinden itibaren TL olarak düzeltilmesi gerekiyor. 5083 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Para Birimi Hakkında Kanun'un hükümlerine göre 5.5.2007 tarih ve 26513 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Yeni Türk Lirası ve Yeni Kuruşta Yer Alan Yeni İbarelerinin Kaldırılmasına ve Uygulama Esaslarına İlişkin Karar" gereğince, 1 Ocak 2009 tarihinden itibaren Türkiye Cumhuriyeti para birimi olan Yeni Türk Lirası ve Yeni Kuruş'ta yer alan "Yeni" ibarelerinin kaldırıldığını, para birimi olarak "Türk Lirası" ve "Kuruş"un uygulanmaya başlandığını belirtildi.

Fiyat listelerinde fiyatların, "Türk Lirası" veya kısaca "TL" ya da "Kr" olarak gösterilmesi gerekiyor.

__________________
[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

Seninle tattım ben her mutluluğu
Bırakıp gidersen bil ki yaşamam
Ömrümden canımdan ne istersen al
Gülü susuz seni aşksız bırakmam

Üşüdüm diyorsan güneş olurum
Yanarım sevginle ateş olurum
Dolarım havaya nefes olurum
Gülü susuz seni aşksız bırakmam

kelebek

2010 yılında uygulanacak çevre temizlik, özel iletişim, motorlu taşıtlar ve gelir vergisi ve diğer bütün vergi zamları belli oldu...



Maliye Bakanlığının ''Özel İletişim Vergisi Genel Tebliği'' Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı. Buna göre, bu yıl için 31,10 lira olarak uygulanan maktu vergi tutarı, 1 Ocak 2010 tarihinden itibaren 31,78 lira olarak alınacak.

GELİR VERGİSİNE TABİ GELİRLERİN VERGİLENDİRİLMESİ

Gelir Vergisi'nin 103. maddesinde yer alan gelir vergisine tabi gelirlerin vergilendirilmesinde esas alınan tarife;

- 8 bin 800 TL'ye kadar olan gelirden yüzde 15,
- 22 bin TL'nin 8 bin 800 TL'si için bin 320 TL, fazlası için yüzde 20,
- 50 bin TL'nin 22 bin TL'si için 3 bin 960 TL, fazlası için yüzde 27,
- 50 bin TL'den fazlasının 50 bin TL'si için 11 bin 520 TL, fazlası için yüzde 35 olarak yeniden belirlendi.

ÇEVRE TEMİZLİK VERGİSİNE DE ZAM

Yeni yılda ödenecek çevre temizlik vergisi tutarları belirlendi. Çevre Temizlik Vergisi, konutlarda su tüketim miktarı esas alınarak, büyükşehir belediyelerinde metre küp başına 20 kuruş, diğer belediyelerde ise 16 kuruş olarak hesaplanacak.

İşyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar için ise vergi, büyükşehirlerde bina grupları ve derecelere göre 20-2.375 TL, diğer belediyelerde ise 16-1.900 TL arasında uygulanacak.

Büyükşehir belediyelerinde çevre temizlik vergisi, diğer belediyelere göre yüzde 25 daha fazla uygulanıyor. Buna göre, işyeri ve diğer şekilde kullanılan binalar için büyükşehir belediyelerinde esas alınacak tarife şöyle:
Bina Grupları 1.Derece 2.Derece 3.Derece 4.Derece 5.Derece
(TL)
-
1. Grup 2.375 1.875 1.500 1.212 987
2. Grup 1.500 1.125 875 712 600
3. Grup 987 750 600 487 375
4. Grup 487 375 287 237 187
5. Grup 287 237 162 150 121
6. Grup 150 121 85 68 50
7. Grup 50 41 28 25 20

Öte yandan, büyükşehir belediye sınırlarında bulunanlar hariç, kalkınmada öncelikli yörelerde ve nüfusu 5 binden az belediyelerde, konut, işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar için belirlenen tutarlar, yüzde 50 indirimli uygulanacak.

Buna göre, Kalkınmada öncelikli yörelerdeki belediyeler ile nüfusu 5 binden az olan belediyelerde bulunan konutlara ait çevre temizlik vergisi su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle metre küp başına 8 kuruş olarak hesaplanacak.

KİRA VE ARIZİ KAZANÇLARA İLİŞKİN VERGİLEME

Maliye Bakanlığı 2010 yılına ilişkin mesken kira gelirlerine uygulanacak istisna tutarını değiştirmedi ve 2009 yılında olduğu gibi yine 2 bin 600 TL olarak belirledi.

Hizmet erbabına iş yeri veya iş yerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna da bu yıl olduğu gibi 2010 yılında da 10 TL olacak.

2010'daki sakatlık indirim tutarları da birinci derece sakatlar için 670 TL'den 680 TL'ye yükseldi. İndirim ikinci derece sakatlar için bu yıl olduğu gibi 330 lira, üçüncü derece sakatlar için de 160 lira olarak uygulanacak.

DEĞER ARTIŞI VE KİRA BEDELLERİ

Basit usulü tabi olmanın genel şartlarından olan iş yeri kira bedeline ilişkin tutarlar da bu yıl olduğu gibi uygulanacak. Buna göre, basit usulde iş yerine ilişkin yıllık kira bedeli toplamı, 2010 takvim yılında uygulanmak üzere büyükşehir belediye sınırları içinde 4 bin 300 TL, diğer yerlerde 3 bin TL olacak.

Basit usule tabi olmanın özel şartlarını belirleyen hadler de yeniden değerleme oranı kadar artacak ve ilgili bentler için 30 bin TL, 60 bin TL ve 90 bin TL olarak uygulanacak.

2010'da değer artışı kazançlarına ilişkin istisna tutarı 7 bin 700 TL, arızi kazançlara ilişkin istisna tutarı da 18 bin TL olarak tespit edildi.
Tevkifata ve istisnaya konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarına ilişkin beyanname verme sınırı bin 90 TL'ye çıkarıldı.

MOTORLU TAŞITLAR VERGİSİ ZAM ORANLARI

Bu yılın başında yeniden değerleme oranı çerçevesinde yüzde 12 oranında zamlanan motorlu taşıtlar vergisi (MTV), damga vergisi, çevre temizlik vergisi, harçlar, trafik ve vergi cezaları, 1 Ocak 2010 tarihinden itibaren yüzde 2,2 oranında artacak. Bu durumda 1-3 yaş grubunda yeralan ve motor silindir hacmi 1300 cm3'e kadar olan otomobillerin halen 393 lira olan motorlu taşıtlar vergisi, yılbaşında 401,6 liraya çıkacak.

Motor silindir hacmi 1301 cm3 ile 1600 cm3 arasındaki otomobillerin vergisi de 628 liradan 641,8 liraya yükselecek. Motor silindir hacmi 4001 cm3 ve üstünde otomobili bulunanlar ise yeni yılda 14 bin 220 lira yerine 14 bin 532,8 lira vergi verecek. Böylece 1-3 yaş grubunda otomobili olanlar yeni yılda 8,6 lira ile 312,8 lira arasında daha fazla motorlu taşıt vergisi ödeyecek. 1-6 yaş grubunda ve koltuk sayısı en az 46 olan otobüslerin 1.893 lira olan yıllık vergisi 1 Ocak'ta 1.934,6 liraya çıkarken, 10 bin 1 ile 20 bin kg arasında ağırlığa sahip kamyon sahiplerinden de yeni yılda 1.703 lira yerine 1.740,5 lira MTV alınacak.

VERGİ VE TRAFİK CEZALARI

Vergi cezaları ile trafik para cezaları da yeniden değerleme oranı çerçevesinde yılbaşında artacak. Fatura, gider pusulası, müstahsil makbuzu vermeme ve almamanın cezası 3,5 lira artışla 163,5 liraya çıkacak. En az ceza haddi de, damga vergisinde 7,8 lira, diğer vergilerde ise 16,35 lira olarak uygulanacak. Trafik para cezalarının da aynı oranda artmasıyla birlikte en düşük trafik para cezası 62,3 liraya, en yüksek ceza da 14 bin 522,6 liraya yükselecek. Kırmızı ışıkta geçenler ile hız limitini yüzde 30'a kadar aşanlar yeni yılda 128 lira yerine 130,8 lira, hız limitini yüzde 30'un üzerinde aşanlar ise 265 lira yerine 270,8 lira trafik cezası ödeyecek.

DİĞER VERGİ VE HARÇLARDA DURUM

Damga vergisindeki maktu tutarların yeniden değerleme oranı kadar arttırılması durumunda da yıllık gelir vergisi beyannamelerindeki damga vergisi 25,95 lira olacak. Bu miktar, makbuz senetlerinde 5,5 lira, bilançolarda da 20 lira şeklinde uygulanacak. Harçların da aynı oranda zam görmesiyle birlikte 1 yıllık pasaport harcı yeni yılda 163,8 liradan 167,4 liraya çıkacak. Silah taşıma vesikası bulunanlar her yıl için 403,6 lira harç ödeyecek, silah bulundurma vesika harcı da 631,7 liradan 645,6 liraya yükselecek.

VERASET VE İNTİKAL VERGİSİ % 2,2 ORANINDA ARTIYOR

Veraset ve intikal vergisinde yer alan istisna tutarları, 1 Ocak'tan geçerli olmak üzere yüzde 2,2 artırıldı.

Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Genel Tebliğine göre, evlatlıklar dahil füruğ ve eşten her birine isabet eden miras hisselerinde halen 107 bin 607 lira olan istisna miktarı, yeni yılda 109 bin 971 lira olarak uygulanacak.
Füruğ (çocuk ve torunlar) bulunmaması halinde eşe isabet eden miras hissesindeki 215 bin 336 liralık istisna da 220 bin 73 liraya çıkacak.

İvazsız (karşılıksız) suretle meydana gelen intikaller ile para ve mal üzerine düzenlenen yarışma ve çekilişler ile şans oyunlarında kazanılan ikramiyelerdeki istisna da 2 bin 481 TL'den 2 bin 535 TL'ye yükselecek.

VERGİ DİLİMLERİ

Veraset ve intikal vergisinde matrah dilimlerini de 1 Ocak 2010 tarihinden geçerli olmak üzere yeniden düzenleyen tebliğ uyarınca, veraset yolu ya da ivazsız surette meydana gelen intikallerde şu tarife geçerli olacak:
Matrah Veraset yoluyla intikallerde İvazsız İntikallerde
. vergi oranı (yüzde) vergi oranı (yüzde)
- -
İlk 160 bin TL için 1 10
Sonra gelen 350 bin TL için 3 15
Sonra gelen 770 bin TL için 5 20
Sonra gelen 1 milyon 500 bin TL için 7 25
Matrahın 2 milyon 780 bin TL'yi
aşan bölümü için 10 30

MENKUL SERMAYE İRATLARI

Tebliğde 2009 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarının beyanında dikkate alınacak indirim oranı da belirlendi.

Buna göre, 2009 yılı için yeniden değerleme oranının yüzde 2,2 olarak ilanından sonra, bu dönemde devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranı da yüzde 13,15 olarak saptandı.

Bu çerçevede menkul sermaye iratlarına, 2009 yılı gelirlerine uygulanacak indirim oranı yüzde 16,7 oldu.

Tebliğ uyarınca 2009 yılında takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarından, 1 Ocak 2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan ve Gelir Vergisi Kanununda sayılan her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler de indirim oranı uygulanmak suretiyle beyan edilecek.

Dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilen menkul sermaye iratlarının beyanında indirim oranı uygulanmayacak. Ayrıca, ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar için indirim oranı uygulanması da söz konusu olmayacak.

1 OCAK 2006'DAN ÖNCE İHRAÇ EDİLEN TAHVİL VE BONOLAR

Tebliğde, Gelir Vergisi Kanunun 59'uncu madde hükmü ile 31 Aralık 2007 tarihine kadar, 26 Temmuz 2001-31 Aralık 2005 tarihleri arasında ihraç edilen devlet tahvilleri ve Hazine bonolarının faiz gelirleri ve elden çıkarılmasından sağlanan diğer kazanç toplamının 2001 yılında 50 milyar lirası, 2002 ve izleyen yıllarda bu tutarın veya artırılmış tutarın her yıl için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılması ile bulunacak tutarın gelir vergisinden istisna edildiği hatırlatıldı.

Buna göre, 1 Ocak 2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan devlet tahvili ve Hazine bonolarından elde edilen gelirlere ilişkin istisna uygulaması 31 Aralık 2007 tarihinde son bulduğundan, söz konusu menkul kıymetlerden 2009 takvim yılında elde edilen faiz gelirleri ile alım-satım kazançlarıyla ilgili olarak 59'uncu maddede yer alan istisnalar uygulanmayacak.

__________________
[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

Seninle tattım ben her mutluluğu
Bırakıp gidersen bil ki yaşamam
Ömrümden canımdan ne istersen al
Gülü susuz seni aşksız bırakmam

Üşüdüm diyorsan güneş olurum
Yanarım sevginle ateş olurum
Dolarım havaya nefes olurum
Gülü susuz seni aşksız bırakmam

kelebek

Asgari Ücret Tespit Komisyonu, 1 Ocak 2010'dan itibaren geçerli olacak asgari ücreti belirlemek üzere 10 Aralıkta toplanacak.



Alınan bilgiye göre, komisyon, yeni asgari ücretin tespitine yönelik çalışmalara başlayacak. Komisyon ilk toplantısını Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında 10 Aralıkta gerçekleştirecek.

Asgari Ücret Tespit Komisyonu, 5'i işçi, 5'i işveren, 5'i de hükümet temsilcisi olmak üzere 15 kişiden oluşuyor. Komisyonda işçi tarafını Türk-İş, işveren tarafını TİSK temsil ediyor. İş Kanunu gereğince, ücretlerin asgari düzeyinin komisyon aracılığı ile en geç iki yılda bir belirlenmesi gerekiyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının tespit ettiği üyelerden birinin başkanlık ettiği komisyon, en az 10 üyenin katılımıyla toplanıp, oy çokluğu ile karar veriyor. Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu tarafın çoğunluk sağladığı kabul ediliyor. Komisyon, asgari ücretin belirlenmesinde, ''Ülkenin içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik durumu, ücretliler geçinme indekslerini, bu indeksler yoksa geçinme indekslerini, fiilen ödenmekte olan ücretlerin genel durumunu ve geçim şartlarını'' göz önünde bulunduruyor.

Öte yandan, işverenlerin, yanlarında çalışan işçilere komisyonca belirlenen ücretlerden düşük ücret ödememe yükümlülüğü bulunuyor. İşçilere sağlanan sosyal yardımlar sebebiyle asgari ücretten herhangi bir indirim yapmamaları gereken işverenlerin, yayımlanan asgari ücretleri iş yerlerinde işçilerin kolayca görebilecekleri bir yerde ilan etmek zorunluluğu bulunuyor.

ASGARİ ÜCRET 546 LİRA

Asgari ücret, halen 16 yaşından büyük bekar bir işçi için brüt 693, net 546,48 lira olarak uygulanıyor.
16 yaşından küçükler için brüt 589,50, net 472,32 lira olan asgari ücret, kapıcılar için ise brüt 693, net 589,05 lira seviyesinde bulunuyor.

Asgari ücretten 16 yaşından büyük işçiler için 146,52, 16 yaşından küçük işçiler için 117,18, kapıcılar için 103,95 lira kesinti yapılıyor.

Asgari ücretin işverene toplam maliyeti 16 yaşından büyük işçiler için 841,99, 16 yaşından küçük işçiler için 754,02, kapıcılar için 841,99 TL olacak.

TÜRK-İŞ ÇEKİLMİŞTİ

Asgari Ücret Tespit Komisyonunda, 2009'da uygulanan asgari ücreti belirleme konusunda hükümet, işçi ve işveren kesimi arasında uzlaşma sağlanamamıştı.

Türk-İş, ''önerilerin hükümet ve işveren kesimi tarafından dikkate alınmadığı ve asgari ücretin belirlenmesine yönelik çağrılarının yanıtsız bırakıldığı'' gerekçesiyle komisyonun karar toplantısına katılmamıştı.

Komisyon, hükümet ve işveren kesimi temsilcilerinin oylarıyla 2009'de geçerli olacak asgari ücreti belirlemişti.

__________________
[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

Seninle tattım ben her mutluluğu
Bırakıp gidersen bil ki yaşamam
Ömrümden canımdan ne istersen al
Gülü susuz seni aşksız bırakmam

Üşüdüm diyorsan güneş olurum
Yanarım sevginle ateş olurum
Dolarım havaya nefes olurum
Gülü susuz seni aşksız bırakmam